Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DKC), tarihinin en hızlı ilerleyen ve en yıkıcı Ebola salgınıyla karşı karşıya. Ülkede ortaya çıkan ve onaylanmış herhangi bir aşısı veya tedavisi bulunmayan nadir Bundibugyo türü Ebola virüsü, yalnızca 3 ayda 2 binden fazla insanın ölümüne yol açarak rekor seviyede bir insani kriz yarattı.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), virüsün yayılma hızının tarihteki tüm salgınların üzerinde olduğuna dikkat çekerek küresel çapta alarm verdi. Hükümetin açıkladığı resmi verilere göre, şu ana kadar kayıtlara geçen 4.945 vakada 2.325 kişiyaşamını yitirdi. Bu tablo, 2.299 ölümün yaşandığı 2018-2020 krizini şimdiden geride bırakarak ülke tarihinin en ölümcül Ebola bilançosu oldu.
DSÖ Alarmda: Batı Afrika Felaketini Aşabilir
DSÖ verilerine göre son 24 saatte 101 yeni vaka ve 33 can kaybı kaydedildi. Geçtiğimiz hafta kaydedilen 579 vaka ve 304 ölüm ise haftalık bazda yeni bir rekor kırdı. Yetkililer, salgının 11 binden fazla kişinin hayatını kaybettiği 2014-2016 Batı Afrika salgınını dahi geride bırakmasından endişe ediyor.
Salgının merkez üssü konumundaki Ituri eyaletinde aşı ve tedavi denemeleri sürerken, Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) Acil Durum Koordinatörü Trish Newport, bölgede bazı ailelerin 15’e yakın ferdini kaybettiğini ve müdahalenin hızla genişletilmesi gerektiğini vurguladı.
Teşhisteki Gecikme ve Yanlış Test Kitleri Salgını Körükledi
Salgının bu denli kontrolden çıkmasında teşhis sürecinde yaşanan aksaklıklar ve teknik yetersizlikler kilit rol oynadı:
3 Haftalık Resmi Gecikme: Salgının ilk bilinen kurbanı, 24 Nisan’da Bunia kentinde yüksek ateş ve şiddetli kanamalarla hayatını kaybeden bir sağlık çalışanı oldu. Ancak yetkililerin salgını resmen ilan edip uluslararası yardım çağrısı yapması 3 hafta sürdü. Virüsün aslında şubat ayında madencilik kasabası Mongbwalu’da yayılmaya başladığı tahmin ediliyor.
Yanlış Test Kitleri: DSÖ Bunia Temsilcisi Dr. Anne Ancia, ilk vakalarda yapılan testlerin negatif çıktığını belirtti. Sahadaki test kitlerinin yalnızca geçmişteki 15 salgından sorumlu olan Zaire suşunu tespit edebildiği, bu nedenle sağlık ekiplerinin tabloyu sıtma ve salmonella sandığı açıklandı. Durdurulamayan kanamalar sonrası örneklerin gelişmiş laboratuvarlara gönderilmesiyle felaketin nedeninin Bundibugyo türü olduğu anlaşıldı.
Sağlık Çalışanlarına Tehdit ve Toplumsal İnkar
Bölgede salgınla mücadele eden ekipler; ödenmeyen maaşlar nedeniyle yapılan grevler, silahlı isyancı grupların saldırıları ve kötü altyapı koşullarının yanı sıra halk arasındaki komplo teorileriyle de mücadele ediyor.
Ituri ve Kuzey Kivu eyaletlerinde hastalığın varlığına inanmayan geniş bir kesim bulunuyor. Virüsü yenmeyi başaran 49 yaşındaki hemşire Etienne Ezo, yaşadığı zorlu süreci ve karşılaştığı tepkileri şu sözlerle anlatıyor:
“Hastanede çalıştığımı bildikleri için beni de bu ‘uydurma oyunun’ bir parçası sanıyorlar. İşe giderken sokakta tehdit ediliyorum, telefonuma öfkeli mesajlar geliyor. İnsanlar bunun kendilerini yok etmek için kurgulanmış sahte bir hastalık olduğuna inanıyor.”
Virüs Vücutta Aylarca Gizlenebiliyor
DSÖ, Bundibugyo türünden kurtulanların uzun süreli takibi için 18 aylık “Sağ Kalanlar Programı” başlattı. Uzmanlar, Ebola virüsünün hasta tamamen iyileştikten sonra dahi merkezi sinir sistemi, gözler ve testislerde aylarca hatta yıllarca varlığını sürdürebildiğini; bunun da hastalığın sonradan nüksetmesine veya cinsel yolla bulaşmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.